Connect with us

ਭਾਰਤ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਨੂੰਨ: ਇਹ ਜਮੂਦ ਕਿਉਂ?

Published

on

ਡਾ. ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਪਿਛਲੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਲੋਕ ਅੰਦੋਲਨ ਬਣ ਕੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ, ਹਰ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਹਰ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਜ਼ਿਦ ਹੈ। ਇਹ ਤੱਥ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਉੱਪਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨਸਾ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰੇ ਸੰਕਟ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵ-ਉਦਾਰਵਾਦ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚਾ ਅਰਥਚਾਰਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ ਕਰਕੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਧੀਮੀ ਜਾਂ ਰਿਣਾਤਮਕ ਹੈ। ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਆਪਣੇ ਸੰਕਟ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਖੇਤੀ ਸੈਕਟਰ ਉਪਰ ਕੰਟਰੋਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ‘ਖੇਤੀ ਸੁਧਾਰਾਂ’ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹਨ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਅੱਡੀ-ਚੋਟੀ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਰਾਹੀਂ ਸੱਤਾ ਉਪਰ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਲੋਕਾਈ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅੱਜ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿਚ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਿੱਲਤ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ, ਸੋਕੇ, ਅਤਿ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਉ ਕੱਦ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ’ਤੇ ਅਸਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੁੱਖਮਰੀ ਫੈਲਣ ਦੀਆਂ ਕਿਆਸਅਰਾਈਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਖੇਤੀ ਵਿਚੋਂ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਾਧੂ ਉਤਪਾਦਨ (ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਘੱਟ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਅਣਵਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ) ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਥਾਂ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੌਂਸਲ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੀ 57% ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟਾ ਕੇ 38% ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਰਤ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕੇ ਪਰ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੀ ਵੱਡੀ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮੋਏ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਮੱਧਮ ਹਨ।

ਨਵੇਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ‘ਖੇਤੀ ਸੁਧਾਰ’ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੂੰਜੀਪਤੀ ਮੁਲਕਾਂ ਨੇ ਚੌਥੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਧੀਨ ਮਨਸੂਈ ਬੌਧਿਕਤਾ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਉਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ; ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਤੇ ਗੋਸ਼ਟੀਆਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਭਾਰੀ ਕਿ ਡੁੱਬਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਹੁਣ ਡਿਲੀਟਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਤੇ ਰੋਬੋਟਾਈਜੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬਚਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਗਠਨ/ ਕੰਪਨੀਆਂ (ਐੱਫਪੀਉ /ਸੀ) ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ। ਇਸੇ ਤਹਿਤ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਐਗਰੀ-ਬਿਜ਼ਨਸ ਦੇ ਕੋਰਸ ਚਲਾਏ ਤਾਂ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾ ਆਵੇ।

ਸੰਸਾਰ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ, ਸੰਸਾਰ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ। 2020 ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੋਬੇਲ ਇਨਾਮ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਖਾਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ 88 ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ 10 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ 2021 ਵਿਚ ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਨਾਜ/ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਉਂ ਚੌਤਰਫਾ ਸਮਝ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਉਭਾਰਿਆ ਕਿ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਖੇਤੀ ਹੀ ਪਾਏਦਾਰ ਹੱਲ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਅੱਖ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ’ਤੇ ਹੀ ਕਿੳਂੁ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਅਸਲ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਰਥਚਾਰਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਇੰਡੋ-ਗੈਂਗੇਟਿਕ ਪਲੇਨ ਜ਼ੋਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਯੂਪੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਉਪਜਾਊ ਹੈ।

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹਾਲਾਤ ਖੇਤੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਹੈ; ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ (ਕਣਕ ਤੇ ਝੋਨਾ) ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ 11 ਟਨ/ ਹੈਕਟੇਅਰ ਸਾਲਾਨਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ; ਭਾਵ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਅਨਾਜ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਬਾਕੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿਚ ਹਨ। ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਿਰਫ਼ ਅਤਿ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਹੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤੱਤਪਰ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਾਨੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਫ਼ਸਲੀ ਘਣਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ਦੀ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਮਾਡਲ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਪਜਾਊ ਇਲਾਕੇ (ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਪੀ) ’ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਤ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਇਸੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਮੰਡੀਕਰਨ ਅਧੀਨ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਕੀਮਤ (ਐੱਮਐੱਸਪੀ) ਉਪਰ ਹੋ ਰਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਕਦਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਇਲਾਕਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਕੀਮਤ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਉਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਗੂਣੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੇਕਾ/ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਤੋਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਮੁੱਲ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਉਪਰ ਪੂਰਨ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਲੈਣਗੀਆਂ। ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਠੇਕਾ ਖੇਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। 2008 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਖਰੀਦੋ-ਫਰੋਖਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਹੁਣ ਬਿੱਲ ਗੇਟਸ ਕੋਲ 2.42 ਲੱਖ ਏਕੜ ਅਤੇ ਸਟੇਵਾਰਟ ਤੇ ਲੰਡਾ ਰੇਜਨਿਕ ਕੋਲ 1.90 ਲੱਖ ਏਕੜ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੀਨੀ, ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਅਫਰੀਕਾ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਖ਼ਰੀਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਐਗਰੀ-ਬਿਜ਼ਨਸ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਕਮਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਅਡਾਨੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਅਗਲੇਰੀ ਸਟੇਜ ਉਪਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਡਾਨੀ ਐਗਰੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਿੱਧੀਆਂ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਈ-ਟੈੱਕ ਸਾਈਲੋ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਏ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ 2007 ਵਿਚ ਮੋਗਾ ਵਿਚ 2 ਲੱਖ ਟਨ ਦੀ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਲਗਭਗ 700 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਾਈਲੋ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 2013 ਵਿਚ ਕੈਥਲ (ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿਚ 2 ਲੱਖ ਟਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਅਨਾਜ ਸਾਈਲੋ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2007 ਵਿਚ ਚੇਨਈ, ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਚ 25-25 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ, 2013 ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ, ਹੁਗਲੀ ਵਿਚ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ 2017 ਵਿਚ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿਚ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਫੀਲਡ ਡਿਪੂ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਅਡਾਨੀ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕਰਨਾਟਕ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤੀ ਖਾਧ ਨਿਗਮ (ਐੱਫਸੀਆਈ) ਲਈ ਲਗਭਗ 5.75 ਲੱਖ ਟਨ ਅਨਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਇੰਨੇ ਅਗਲੇਰੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਦਾਰੇ ਨਵੇਂ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੜੱਪਣ, ਮਨਸੂਈ ਬੌਧਿਕਤਾ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਰਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦਾ ਮਲੀਆਮੇਟ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੰਡੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਠੇਕਾ/ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਖੇਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੱਚੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਉਪਰ ਕੰਟਰੋਲ ਬਣਾ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖਾਧ ਮੰਡੀ ’ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਬਾਉ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਸੂਖ ਨਾ ਕਰਨ ’ਤੇ ਅੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Advertisement
ਪੰਜਾਬ11 hours ago

ਕਿਸਾਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾ ਰਿਹਾ ਵੱਡੀ ਢਾਹ-ਕੈਪਟਨ

ਮਨੋਰੰਜਨ13 hours ago

ਆਈਸ ਕੈਪ (ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ) ਸ਼ਿੰਦਾ ਗਰੇਵਾਲ | ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ | ਸੁੱਖ ਸੰਘੇੜਾ | ਭਿੰਦਾ ਓਜਲਾ | ਨਿਮਰ ਸੰਗੀਤ

Uncategorized15 hours ago

ਮੇਰੇ ਯਾਰਾ ਵੇ | ਕਿਸਮਤ 2 | ਐਮੀ ਵਿਰਕ | ਸਰਗੁਣ ਮਹਿਤਾ | ਬੀ ਪ੍ਰਾਕ | ਜਾਨੀ | ਅਵਵੀ ਸਰਾ | ਟਿਪਸ ਪੰਜਾਬੀ

ਪੰਜਾਬ17 hours ago

ਸੁਖਬੀਰ ਵਲੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ 64 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ

ਦੁਨੀਆ19 hours ago

ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਲੋਂ ਪੰਜਸ਼ੀਰ ‘ਚ 20 ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ

ਭਾਰਤ1 day ago

ਭੁਪੇਂਦਰ ਪਟੇਲ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਹਲਫ਼

ਪੰਜਾਬ2 days ago

ਬਟਾਲਾ ‘ਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਪੁਰਬ ‘ਤੇ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਸਜਾਇਆ

ਮਨੋਰੰਜਨ2 days ago

ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ: ਲੂਨਾ (ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ) ਤੀਬਰ | ਅਰਜਨ ਡੀਲੋਂ | ਮੂਨਚਾਈਲਡ ਯੁੱਗ

ਕੈਨੇਡਾ2 days ago

ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਕਨੇਡਾ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਅ ਜੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਰਪੱਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ

ਮਨੋਰੰਜਨ2 days ago

ਸੋਨੂੰ ਸੂਦ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਆਈ. ਟੀ. ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਛਾਪੇਮਾਰੀ

ਮਨੋਰੰਜਨ3 days ago

ਅਖੀਆ ਉਡੀਕ ਦੀਆ (ਵੀਡੀਓ) | ਸ਼ਿੱਦਤ | ਸੰਨੀ ਕੇ, ਰਾਧਿਕਾ ਐਮ, ਮੋਹਿਤ ਆਰ, ਡਾਇਨਾ ਪੀ | ਮਨਨ ਬੀ | ਮਾਸਟਰ ਸਲੀਮ

ਮਨੋਰੰਜਨ3 days ago

ਕਾਕਾ: ਮੇਰੀ ਵਾਰਗਾ (ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ) ਸੁਖ-ਈ | ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021 | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021

ਕੈਨੇਡਾ3 days ago

ਮੁਫ਼ਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ: ਚਸ਼ਮ-ਏ-ਬੁਲਬੁਲ

ਕੈਨੇਡਾ3 days ago

ਕੈਨੇਡਾ ਫੈਡਰਲ ਚੋਣਾਂ : ਜਨਮਤ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ‘ਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਘਟੀ

ਕੈਨੇਡਾ4 days ago

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਚੋਣਾਂ: ਊਠ ਕਿਸ ਕਰਵਟ ਬੈਠੇਗਾ?

ਮਨੋਰੰਜਨ4 days ago

ਬਾਦਸ਼ਾਹ – ਬੁਰਾ ਮੁੰਡਾ x ਮਾੜੀ ਕੁੜੀ | ਮ੍ਰੁਨਾਲ ਠਾਕੁਰ | ਨਿਕਿਤਾ ਗਾਂਧੀ | ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਡਾਂਸ ਪਾਰਟੀ ਹਿੱਟ 2021

ਖੇਡਾਂ4 days ago

ਟੋਕੀਉ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ: ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਫ਼ਤਹਿ

ਕੈਨੇਡਾ4 weeks ago

ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਬੰਦ, 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ

ਮਨੋਰੰਜਨ6 months ago

Saina: Official Trailer | Parineeti Chopra | Bhushan Kumar | Releasing 26 March 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ6 months ago

ਤਾਪਸੀ ਪੰਨੂ, ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਅਪ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਬਹਿਲ ‘ਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਛਾਪੇਮਾਰੀ

ਕੈਨੇਡਾ6 months ago

ਕੈਨੇਡਾ ਇੰਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰਕ ਪਰਮਿਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੱਕੇ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ

ਸਿਹਤ6 months ago

ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਮੁੜ ਆਫ਼ਤ ਬਣਿਆ ਕੋਰੋਨਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗੇ ਨਵੇਂ ਵੈਰੀਐਂਟ ਦੇ ਮਾਮਲੇ

ਮਨੋਰੰਜਨ6 months ago

ਪਲੇਬੁਆਏ (ਪੂਰਾ ਗਾਣਾ) ਅਬਰਾਮ ਫੀਟ ਆਰ ਨੈਤ | ਅਫਸਾਨਾ ਖਾਨ | ਲਾਡੀ ਗਿੱਲ | ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣਾ 2021

Featured6 months ago

ਕਰੋਨਾ ਦਾ ਕਹਿਰ ਮੁੜ ਵਧਿਆ, ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ

ਮਨੋਰੰਜਨ6 months ago

ਕਿਸਮਤ ਤੇਰੀ (ਪੂਰਾ ਵੀਡੀਓ ਗਾਣਾ): ਇੰਦਰ ਚਾਹਲ | ਸ਼ਿਵਾਂਗੀ ਜੋਸ਼ੀ | ਬੱਬੂ | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021

ਭਾਰਤ6 months ago

ਮਮਤਾ ਦਾ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਸਮੇਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ, ਇਹ ਹੈ ਮੁੱਦਾ

ਸਿਹਤ6 months ago

ਕਰੋਨਾ ਦਾ ਕਹਿਰ: ਨਿੱਘਰਦੀ ਸਿਆਸਤ

ਮਨੋਰੰਜਨ5 months ago

ਰੋਨਾ ਹੀ ਸੀ | ਰਣਜੀਤ ਬਾਵਾ | ਪੇਂਡੂ ਬਯਜ| ਡੀ ਹਾਰਪ | ਤਾਜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021 | ਨਵੇਂ ਗਾਣੇ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ5 months ago

ਡੀਡੀ 1 | ਵੀਤ ਬਲਜੀਤ | ਸ਼ਿਪਰਾ ਗੋਇਲ | ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ | ਤਾਜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣਾ 2021 | ਸਟੇਟ ਸਟੂਡੀਓ

ਮਨੋਰੰਜਨ6 months ago

ਸੁਰ ਤੇ ਅਦਾ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਸੀ ‘ਨੂਰੀ’

ਸਿਹਤ5 months ago

ਦੇਸ਼ ’ਚ ਵਧਿਆ ‘ਕੋਰੋਨਾ’ ਦਾ ਖ਼ੌਫ, 24 ਘੰਟਿਆਂ ’ਚ 2 ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਕੇਸ

ਭਾਰਤ5 months ago

ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਫਿਰ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦਾ ਖੌਫ਼

ਮਨੋਰੰਜਨ5 months ago

ਮਾਲਵਾ ਬਲਾਕ ਕੋਰਾਲਾ ਮਾਨ | ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ | ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ | ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣਾ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ6 months ago

Hello Charlie – Official Trailer | Aadar Jain, Jackie Shroff, Shlokka Pandit, Elnaaz Norouzi

ਮਨੋਰੰਜਨ13 hours ago

ਆਈਸ ਕੈਪ (ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ) ਸ਼ਿੰਦਾ ਗਰੇਵਾਲ | ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ | ਸੁੱਖ ਸੰਘੇੜਾ | ਭਿੰਦਾ ਓਜਲਾ | ਨਿਮਰ ਸੰਗੀਤ

Uncategorized15 hours ago

ਮੇਰੇ ਯਾਰਾ ਵੇ | ਕਿਸਮਤ 2 | ਐਮੀ ਵਿਰਕ | ਸਰਗੁਣ ਮਹਿਤਾ | ਬੀ ਪ੍ਰਾਕ | ਜਾਨੀ | ਅਵਵੀ ਸਰਾ | ਟਿਪਸ ਪੰਜਾਬੀ

ਮਨੋਰੰਜਨ2 days ago

ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ: ਲੂਨਾ (ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ) ਤੀਬਰ | ਅਰਜਨ ਡੀਲੋਂ | ਮੂਨਚਾਈਲਡ ਯੁੱਗ

ਮਨੋਰੰਜਨ3 days ago

ਅਖੀਆ ਉਡੀਕ ਦੀਆ (ਵੀਡੀਓ) | ਸ਼ਿੱਦਤ | ਸੰਨੀ ਕੇ, ਰਾਧਿਕਾ ਐਮ, ਮੋਹਿਤ ਆਰ, ਡਾਇਨਾ ਪੀ | ਮਨਨ ਬੀ | ਮਾਸਟਰ ਸਲੀਮ

ਮਨੋਰੰਜਨ3 days ago

ਕਾਕਾ: ਮੇਰੀ ਵਾਰਗਾ (ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ) ਸੁਖ-ਈ | ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021 | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ4 days ago

ਬਾਦਸ਼ਾਹ – ਬੁਰਾ ਮੁੰਡਾ x ਮਾੜੀ ਕੁੜੀ | ਮ੍ਰੁਨਾਲ ਠਾਕੁਰ | ਨਿਕਿਤਾ ਗਾਂਧੀ | ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਡਾਂਸ ਪਾਰਟੀ ਹਿੱਟ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ5 days ago

ਦਲੇਰੀ (ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ) ਆਰ ਨੈਤ ਫੀਟ ਮਾਹੀ ਸ਼ਰਮਾ ਤਾਜ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣਾ 2021 ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣਾ ਡਾਰਕਸ ਸੰਗੀਤ

ਮਨੋਰੰਜਨ5 days ago

ਕਿਸ ਮੋਰ੍ਹ ਤੇ | ਕਿਸਮਤ 2 | ਐਮੀ ਵਿਰਕ | ਸਰਗੁਣ ਮਹਿਤਾ | ਜੋਤੀ ਨੂਰਨ | ਬੀ ਪ੍ਰਾਕ | ਜਾਨੀ | ਟਿਪਸ ਪੰਜਾਬੀ

ਮਨੋਰੰਜਨ6 days ago

ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ | ਗਗਨ ਕੋਕਰੀ | ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021 | ਥਾਣਾ ਸਦਰ | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021 |

ਮਨੋਰੰਜਨ6 days ago

ਸ਼ਿੱਦਤ – ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਟ੍ਰੇਲਰ | ਸੰਨੀ ਕੌਸ਼ਲ, ਰਾਧਿਕਾ ਮਦਨ, ਮੋਹਿਤ ਰੈਨਾ, ਡਾਇਨਾ ਪੇਂਟੀ | 1 ਅਕਤੂਬਰ

ਕੈਨੇਡਾ6 days ago

NAVAL BAJAJ Wants you to Vote for Change

ਮਨੋਰੰਜਨ7 days ago

ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ | ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ | ਵਿੱਕੀ ਧਾਲੀਵਾਲ | ਗੁਰਲੇਜ਼ ਅਖਤਰ | ਲਾਡੀ ਗਿੱਲ | ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ7 days ago

ਵਿਘਨਹਰਤਾ | ਅੰਤਿਮ: ਦਾ ਟਰੂਥ | ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ, ਆਯੂਸ਼ ਐਸ, ਵਰੁਣ ਧਵਨ | ਅਜੇ ਜੀ, ਹਿਤੇਸ਼, ਵੈਭਵ

ਮਨੋਰੰਜਨ1 week ago

ਮੁੰਬਈ ਡਾਇਰੀਜ਼ – ਅਧਿਕਾਰਤ ਟ੍ਰੇਲਰ | ਆਰੀਜਨਲ ਮੂਲ

ਮਨੋਰੰਜਨ1 week ago

ਸ਼ਕਾ ਲਕਾ ਬੂਮ ਬੂਮ: ਜੱਸ ਮਾਣਕ (ਪੂਰੀ ਵੀਡੀਓ) ਨਗਮਾ | ਸਿਮਰ ਕੌਰ | ਸੱਤੀ ਡੀਲੋਂ | ਜੀਕੇ | ਗੀਤ MP3

ਮਨੋਰੰਜਨ1 week ago

ਲਾਲ ਪਰੀ (ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ) | ਹਿੰਮਤ ਸੰਧੂ | ਯਾਰ ਅਨਮੁਲੇ ਰੀਟਰਨਸ | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ2 weeks ago

ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ | ਕੁਲਬੀਰ ਝਿੰਜਰ | ਸੈਨ ਬੀ | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021 | ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021

Recent Posts

Trending