Connect with us

ਭਾਰਤ

ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਦਿਸ਼ਾ

Published

on

ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ, ਦਿੱਲੀ ਘੇਰ ਕੇ ਬੈਠੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆਂ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਆਈ ਖੜੋਤ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਵਾਲ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਅੰਦੋਲਨ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਥੱਕ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੰਦੋਲਨ ਠੰਢਾ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਜੀ ਸਮਝ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅੰਦੋਲਨ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿਚ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਬਾਰੇ ਸ਼ੰਕੇ ਅਤੇ ਮਤਭੇਦ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਤੀਜਾ ਨੁਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਪਿਛੋਕੜਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਤੋਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਉਭਰਨਗੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਸੀ ਦੂਰੀ ਵਧਦੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਚੌਥਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅੰਦੋਲਨ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠਣਗੇ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵਧਣਗੇ।

ਕੀ ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਆਪਣੀ ਅੱਜ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਨੀਤੀ ਉਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕੇਗਾ? ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਅਰਾਜਕ ਹੋਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਿਮ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਕ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਪੀ ਹੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਸਰੋਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਛੇਵਾਂ ਸਵਾਲ ਜੋ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੇੜ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ, ਯੂਪੀ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ। ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਹਿੱਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਠੋਸ ਰਣਨੀਤਕ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਮਸਲਨ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੁਣੇ ਹੀ ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਅਤੇ ਗੈਰ ਅਸੂਲੀ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸੱਤਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਨਿਰਦਈ, ਵਹਿਸ਼ੀ, ਗੈਰ ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਨੰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਗਈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਤੇ ਦੁਫੇੜ ਪਾਊ ਹੱਲ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਇਸ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਸੌਖੇ ਹੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਠਵਾਂ ਸਵਾਲ ਜੋ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਪਿਛਲੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਉਲਟ ਫੇਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਉਂਜ, ਕੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿਕੜਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।

ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਠਹਿਰਾਅ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਸਿੱਧਾ ਟਕਰਾਅ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਪਰਲੀ ਸਤਹ ਤੇ ਮਾਹੌਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਕੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਤੰਤਰ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਧਾਰਨ ਗਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰਲ ਜਵਾਬ ਹੈ? ਬੇਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਭਾਜਪਾ ਤੇ ਕੇਂਦ ਸਰਕਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਸੰਕਟ ਵਿਚ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਜੋੜ ਤੋੜ, ਨਵੀਂ ਹਮਾਇਤ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ ਢੌਂਗ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੌਨਸੂਨ ਸੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਫੇਰਬਦਲ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੱਕਵੇਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਕੁਝ ਸਾਧਾਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿਚ ਲੈਣਾ ਪਿਆ। ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੋਣ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।

ਉਹ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਹੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤਾਹਨੇ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਉਹ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ; ਭਾਵ ਅੰਦਰੋਂ ਉਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਿਕਰੰਮਦ ਸਨ। ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਬੀਜੇਪੀ ਨੂੰ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਤਰਾਈ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਉਬਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯੂਪੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਸੰਘ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੇਡੀਯੁਰੱਪਾ ਦੀ ਥਾਂ ਐੱਸਆਰ ਬੋਮਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਬੋਮਈ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ‘ਗੁਜਰਾਤ ਮਾਡਲ’ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬੂਟਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁਰਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜਗ੍ਹਾ ਜਗ੍ਹਾ ਦਰਾੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਝਲਕ ਰਹੀ ਵਧਦੀ ਗਰੀਬੀ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ, ਸੁੰਗੜ ਰਹੀ ਤੇ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਖਸਤਾਹਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧ ਰਹੇ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਲਿਹਾਜੂ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰਤ ਹੁੰਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵਧ ਰਹੀ ਬੈਚੈਨੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ ਢੱਕੀ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਉਥੇ ਅਚਾਨਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਪਟੇਲ ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰਾਜ ਕਾਲ ਦੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਉਤੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ – ਆਖਰਕਾਰ ਉਸੇ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਾਤੀ ਪਟੇਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬੜੇ ਘੱਟ ਚਰਚਿਤ ਵਿਧਾਇਕ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਇਹ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੋਦੀ ਟੀਮ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸੰਕਟ ਵਿਚ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਹੁਣ ‘ਪਾਟੇਲਮ ਸ਼ਰਨਮ ਗਛਾਮੀ’ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸੇਕ ਕਿਸ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲੱਗੇਗਾ, ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣਾ ਬੜਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਸ਼ਾਇਦ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ 600 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇੰਨੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦੋ-ਫਰੋਖਤ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਿਆ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਗਹਿਲੋਤ ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਦੋਂ ਦੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ। ਪੰਜਾਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸੁਚੇਤ ਪਹਿਲ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸਦਕਾ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਖੱਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਉੱਥੇ ਵੀ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਕਾਰਨ ਉਦੋਂ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ ਪਰ ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਭਾਜਪਾ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰਡ ਅੰਦੋਲਨ ਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਜ਼ ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਟਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਤੱਕ ਵੀ ਗਈ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਕੈਪਟਨ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਅਖੀਰ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਅਛੂਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੋਦੀ-ਸ਼ਾਹ ਜੋੜੀ ਨੇ ਯੂਪੀ ਵਿਚ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਉਤੇ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਣ ਦੀ ਜੋ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗੀ ਆਦਿਿਤਆਨਾਥ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵੀ ਯੂਪੀ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਦਬਾਅ ਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਹੁਣ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਹੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲੈਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਜਾਤੀ, ਧਰਮ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਮਾਜ ਇਉਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕਜੁਟ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇੰਝ ਰਾਜਧਾਨੀ ਘੇਰ ਲਵੇਗਾ।

ਹੁਕਮਰਾਨ ਜਮਾਤ ਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਕਿਸਾਨ ਅਨਪੜ੍ਹ, ਅਗਿਆਨੀ, ਜਾਤ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਦਬਾਅ ਤੇ ਸਖਤ ਰੁਖ਼ ਰਾਹੀਂ ਪੰਗੂ ਬਣਾ ਕੇ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਬਜਾਇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਦਯੋਗਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਸਰਮਾਏ ਪੱਖੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਬੇਨਾਮੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਜੇਤੂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘੋੜੇ ਦੀ ਲਗਾਮ ਕਦਾਚਿਤ ਨਹੀਂ ਫੜ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਵੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੇ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਪੈਂਤੀ ਕਰੋੜ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਚੱਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਆਫਤ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਸਹੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖ਼ਤਾ ਖਾਧੀ।

ਹੁਣ ਕਰੋੜਾਂ ਬੇਨਾਮ ਨਾਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਮੰਚ ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਸਕਣਾ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਲ ਨਾਇਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਟੇਜ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੁੱਗ-ਪਲਟਾਊ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਹੁਣ ਖੇਡਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਇਹ ਨਵਾਂ ਲੋਕ ਸੰਸਕਰਨ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸਮਰਥਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ। ਹਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਇਹੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Advertisement
ਸਿਹਤ2 days ago

ਅਮਰੀਕਾ ‘ਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ 92 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਵਿਡ ਮਾਮਲੇ

ਕੈਨੇਡਾ2 days ago

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮੂਲ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਖ਼ਲਾਕ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ, ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ …

ਮਨੋਰੰਜਨ2 days ago

ਜਰਸੀ – ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਟ੍ਰੇਲਰ | ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ | ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਠਾਕੁਰ | ਗੋਤਮ ਤਿਨਾਨੁਰੀ | 31st ਦਸੰਬਰ 21

ਮਨੋਰੰਜਨ2 days ago

ਅਸਲਾ: ਕਰਨ ਰੰਧਾਵਾ (Full Song) ਵੱਡਾ ਗਰੇਵਾਲ | ਪ੍ਰਿੰਸ ਭੁੱਲਰ | ਕਾਕਾ ਮੰਤਰੀ | ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ 10 ਦਸੰਬਰ

ਦੁਨੀਆ2 days ago

ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ 73 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇ ਦੋ ‘ਦੋਸਤ’

ਦੁਨੀਆ3 days ago

ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ 110 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੱਦਾ

ਭਾਰਤ3 days ago

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਮੌਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਲਾਂਘਾ

ਮਨੋਰੰਜਨ3 days ago

ਅਖਿਲ ਨਵਾਂ ਗੀਤ : ਆਸ਼ਿਕ ਮੁੜ ਨਾ ਜਾਵੇ (ਪੂਰੀ ਵੀਡੀਓ) ਫੀਟ. ਅਦਾ ਸ਼ਰਮਾ | BOB | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ3 days ago

ਠਾ (ਆਫੀਸ਼ੀਅਲਤ ਵੀਡੀਓ) ਲਾਡੀ ਚਾਹਲ ਫੀਟ ਪਰਮੀਸ਼ ਵਰਮਾ | ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021 | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021

ਭਾਰਤ3 days ago

ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਸੰਬੰਧੀ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ

ਭਾਰਤ4 days ago

ਲਖੀਮਪੁਰ ਖੀਰੀ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਪੜਤਾਲੀਆ ਟੀਮ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼

ਭਾਰਤ4 days ago

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਲੋਂ ਆਦਮਪੁਰ ਹਲਕੇ ‘ਚ 158 ਕਰੋੜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਕੈਨੇਡਾ4 days ago

ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਸਾਇਟੀ EਨਟਾਰੀE ਇਕਾਈ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਾਰਜਕਰਨੀ ਦੀ ਚੋਣ

ਪੰਜਾਬ4 days ago

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ 100 ਸਾਲਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦਿਵਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ

ਪੰਜਾਬ4 days ago

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਲੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ

ਦੁਨੀਆ5 days ago

ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ 2021 ‘ਚ 87 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਭੇਜੇ ਭਾਰਤ

ਪੰਜਾਬ5 days ago

ਪੰਜਾਬ ਭਾਜਪਾ ਵਫ਼ਦ ਵਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ

ਕੈਨੇਡਾ3 months ago

ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਬੰਦ, 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ

ਮਨੋਰੰਜਨ8 months ago

Saina: Official Trailer | Parineeti Chopra | Bhushan Kumar | Releasing 26 March 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ8 months ago

ਤਾਪਸੀ ਪੰਨੂ, ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਅਪ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਬਹਿਲ ‘ਤੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਛਾਪੇਮਾਰੀ

ਮਨੋਰੰਜਨ8 months ago

ਕਿਸਮਤ ਤੇਰੀ (ਪੂਰਾ ਵੀਡੀਓ ਗਾਣਾ): ਇੰਦਰ ਚਾਹਲ | ਸ਼ਿਵਾਂਗੀ ਜੋਸ਼ੀ | ਬੱਬੂ | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021

Featured8 months ago

ਕਰੋਨਾ ਦਾ ਕਹਿਰ ਮੁੜ ਵਧਿਆ, ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ

ਕੈਨੇਡਾ8 months ago

ਕੈਨੇਡਾ ਇੰਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰਕ ਪਰਮਿਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੱਕੇ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ

ਸਿਹਤ8 months ago

ਕੈਨੇਡਾ ਲਈ ਮੁੜ ਆਫ਼ਤ ਬਣਿਆ ਕੋਰੋਨਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗੇ ਨਵੇਂ ਵੈਰੀਐਂਟ ਦੇ ਮਾਮਲੇ

ਮਨੋਰੰਜਨ8 months ago

ਪਲੇਬੁਆਏ (ਪੂਰਾ ਗਾਣਾ) ਅਬਰਾਮ ਫੀਟ ਆਰ ਨੈਤ | ਅਫਸਾਨਾ ਖਾਨ | ਲਾਡੀ ਗਿੱਲ | ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣਾ 2021

ਸਿਹਤ9 months ago

ਕਰੋਨਾ ਦਾ ਕਹਿਰ: ਨਿੱਘਰਦੀ ਸਿਆਸਤ

ਭਾਰਤ8 months ago

ਮਮਤਾ ਦਾ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਸਮੇਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ, ਇਹ ਹੈ ਮੁੱਦਾ

ਮਨੋਰੰਜਨ7 months ago

ਡੀਡੀ 1 | ਵੀਤ ਬਲਜੀਤ | ਸ਼ਿਪਰਾ ਗੋਇਲ | ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੀਡੀਓ | ਤਾਜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣਾ 2021 | ਸਟੇਟ ਸਟੂਡੀਓ

ਮਨੋਰੰਜਨ8 months ago

Hello Charlie – Official Trailer | Aadar Jain, Jackie Shroff, Shlokka Pandit, Elnaaz Norouzi

ਸਿਹਤ7 months ago

ਦੇਸ਼ ’ਚ ਵਧਿਆ ‘ਕੋਰੋਨਾ’ ਦਾ ਖ਼ੌਫ, 24 ਘੰਟਿਆਂ ’ਚ 2 ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਕੇਸ

ਮਨੋਰੰਜਨ8 months ago

ਰੋਨਾ ਹੀ ਸੀ | ਰਣਜੀਤ ਬਾਵਾ | ਪੇਂਡੂ ਬਯਜ| ਡੀ ਹਾਰਪ | ਤਾਜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ 2021 | ਨਵੇਂ ਗਾਣੇ 2021

ਭਾਰਤ7 months ago

ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਫਿਰ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦਾ ਖੌਫ਼

ਕੈਨੇਡਾ8 months ago

ਕੋਰੋਨਾ ਟੀਕਾ ਲੱਗਣ ਮਗਰੋਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਭੰਗੜਾ’ ਪਾ ਕੇ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਖੁਸ਼ੀ

ਮਨੋਰੰਜਨ8 months ago

ਸੁਰ ਤੇ ਅਦਾ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਸੀ ‘ਨੂਰੀ’

ਮਨੋਰੰਜਨ2 days ago

ਜਰਸੀ – ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਟ੍ਰੇਲਰ | ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ | ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਠਾਕੁਰ | ਗੋਤਮ ਤਿਨਾਨੁਰੀ | 31st ਦਸੰਬਰ 21

ਮਨੋਰੰਜਨ2 days ago

ਅਸਲਾ: ਕਰਨ ਰੰਧਾਵਾ (Full Song) ਵੱਡਾ ਗਰੇਵਾਲ | ਪ੍ਰਿੰਸ ਭੁੱਲਰ | ਕਾਕਾ ਮੰਤਰੀ | ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ 10 ਦਸੰਬਰ

ਮਨੋਰੰਜਨ3 days ago

ਅਖਿਲ ਨਵਾਂ ਗੀਤ : ਆਸ਼ਿਕ ਮੁੜ ਨਾ ਜਾਵੇ (ਪੂਰੀ ਵੀਡੀਓ) ਫੀਟ. ਅਦਾ ਸ਼ਰਮਾ | BOB | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ6 days ago

ਇਸ਼ਕ ਕਹਾਣੀ (ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੀਡੀਓ) | ਨਿੰਜਾ | ਦੀਦਾਰ ਕੌਰ | ਨਵੀ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰਵਾਲਾ | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ7 days ago

ਜੀ ਲੋਸ (ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ) ਪ੍ਰੇਮ ਢਿੱਲੋ | ਸਨੈਪੀ | ਰੁਬਲ ਜੀ.ਟੀ.ਆਰ. | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ1 week ago

ਬੋਰਲਾ – ਦਿਲੇਰ ਖੜਕੀਆ ਫੀਟ. ਹਿਬਾ ਨਵਾਬ | ਹਰਿਆਣਵੀ ਗੀਤ ਹਰਿਆਣਵੀ | ਨਵੇਂ ਗੀਤ 2021 | ਸਾਗਾ ਸੰਗੀਤ

ਮਨੋਰੰਜਨ2 weeks ago

ਜੌਰਡਨ ਸੰਧੂ: ਗੁੱਸਾ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲੈਨਾ (ਪੂਰੀ ਵੀਡੀਓ) ਫੀਟ. ਸ੍ਰੀ ਬਰਾੜ | ਦੇਸੀ ਕਰੂ | ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ2 weeks ago

SATISFY – ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ | ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ | ਸ਼ੂਟਰ ਕਾਹਲੋਂ | ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ3 weeks ago

ਤੋਹਮਤ | ਸ਼ਿਪਰਾ ਗੋਇਲ ਫੀਟ ਗੌਹਰ ਖਾਨ | ਨਿਰਮਾਨ | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021 | ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ3 weeks ago

ਫੀਲਿੰਗਾ | ਗੈਰੀ ਸੰਧੂ | ਅਧੀ ਟੇਪ | ਤਾਜ਼ਾ ਵੀਡੀਓ ਗੀਤ 2021 | ਤਾਜ਼ਾ ਮੀਡੀਆ ਰਿਕਾਰਡ

ਮਨੋਰੰਜਨ3 weeks ago

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਾਨ – ਪ੍ਰਧਾਨ | ਵਾਰਨੰਗ | ਦੇਸੀ ਕਰੂ | ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021 | ਗਿੱਪੀ ਜੀ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਕੇਜੇ | 19 ਨਵੰਬਰ

ਮਨੋਰੰਜਨ3 weeks ago

ਨਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021 | ਸੂਟ ਬਰਗੰਡੀ (ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੀਡੀਓ) ਸ਼ਿਵਜੋਤ | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ3 weeks ago

ਕੁਸੁ ਕੁਸੁ ਗੀਤ ਫੀਟ ਨੋਰਾ ਫਤੇਹੀ | ਸਤਯਮੇਵ ਜਯਤੇ 2 | ਜੌਨ ਏ, ਦਿਵਿਆ ਕੇ | ਤਨਿਸ਼ਕ ਬੀ ਜ਼ਾਹਰਾ ਖਾਨ, ਦੇਵ ਐਨ

ਮਨੋਰੰਜਨ3 weeks ago

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਰੇ ਆਸ਼ਿਕੀ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਟ੍ਰੇਲਰ: ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਕੇ, ਵਾਣੀ ਕੇ | ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੇ | ਭੂਸ਼ਣ ਕੇ | 10 ਦਸੰਬਰ 21

ਮਨੋਰੰਜਨ3 weeks ago

ਮੋਹ (ਪੂਰੀ ਵੀਡੀਓ) ਬਾਰਬੀ ਮਾਨ | ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇ ਵਾਲਾ | TheKidd | ਸੁਖਸੰਘੇੜਾ | ਨਵੀਨਤਮ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ 2021

ਮਨੋਰੰਜਨ4 weeks ago

ਦਬਦੇ ਨੀ – ਸਰਕਾਰੀ ਵੀਡੀਓ | ਐਮੀ ਵਿਰਕ | ਮਨੀ ਲੌਂਗੀਆ | B2gether Pros | ਬਰਫੀ ਸੰਗੀਤ

ਮਨੋਰੰਜਨ4 weeks ago

ਤੇਨੂ ਲਹਿੰਗਾ: ਸਤਿਆਮੇਵ ਜਯਤੇ 2 | ਜੌਨ ਏ, ਦਿਵਿਆ ਕੇ | ਤਨਿਸ਼ਕ ਬੀ, ਜ਼ਹਰਾ ਐਸ ਕੇ, ਜੱਸ ਐਮ | 25 ਨਵੰਬਰ 2021

Recent Posts

Trending