ਈਰਾਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਜੰਗ ਪੂਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਲਣ ਦੀ ਕਿੱਲਤ, ਆਰਥਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ‘ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਰਮੁਜ਼’ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਬਾਲਣ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਰ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਅਸਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ‘ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਰਸੋਈ ਗੈਸ (LPG) ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭੋਜਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਪਾਰਕ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਮਿਲਣੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ ਘਟਾਉਣੇ ਪਏ ਹਨ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਦਾ ਲਗਭਗ 60 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ:
- ਜਪਾਨ: ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰਣਨੀਤਕ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਲ ਜਾਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ: ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਸੀਮਾ (Price Caps) ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
- ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ: ਬਾਲਣ ਦੀ ਰਾਸ਼ਨਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬਚਤ ਲਈ ਕੰਮ ਦੇ ਦਿਨ ਘਟਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਕਟ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਤੇਲ ‘ਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਰੂਸ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਤੇਲ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਜੇ ਵੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
